Ushahidi (در زبان سواحیلی به معنای «شهادت» است، که ارتباط نزدیکی با شاهیدی به معنای «شاهد» دارد) یک پلتفرم آنلاین است که یک سازمان غیرانتفاعی به همین نام را برای ردیابی خشونتها در جریان بایکوت خبری پس از انتخابات جنجالی کنیا در سال ۲۰۰۷ توسعه داد. از آن زمان، Ushahidi از یک وبلاگ اختصاصی با یک نقشه ساده وب به یکی از برجستهترین پلتفرمهای «نقشه جمعی» (Crowdmapping) تبدیل شده است، بیش از ۱۵۰ هزار موضوع ایجاد شده و دادههای جمعآوریشده توسط میلیونها داوطلب در ۱۶۰ کشوردر این پلتفرم ثبت شده است. Ushahidi به ویژه در روزهای اولیه یک بحران، چه مناقشات منطقهای باشد یا بلایای طبیعی، زمانی که اوضاع آشفته است و گزارشدهی سنتی محدودیتهای فراوانی دارد، امکان جمعآوری، اعتبارسنجی و انتشار سریع اطلاعات جمعآوریشده از امدادگران، افراد حاضر در محل و عموم مردم را فراهم میکند تا در ایجاد آگاهی از وضعیت منطقه و هدفمند کردن امدادرسانی یاری رساند.
در ۳۰ دسامبر ۲۰۰۷، موائی کیباکی[1] پس از یک دوره تبلیغاتی پرتنش و خشونتآمیز، برای دومین دوره ریاست جمهوری انتخاب شد. رایلا اودینگا[2]، نامزد مخالف، ادعای تقلب در انتخابات را مطرح کرد و نتایج آن را به چالش کشید. به سرعت بین طرفداران هر دو نامزد، درگیریهایی به وجود آمد؛ در حالی که عدم اطلاعرسانی خبری تعیین مکان و وسعت خشونتها را دشوار میکرد. اوري اوکولو[3]، وکیل دادگستری، پس از سفر به کنیا، زادگاهش، برای رأی دادن در انتخابات به خانه خود در ژوهانسبورگ بازگشت و در حالی که از همکارانش در کنیا در مورد خشونتها اطلاعات بهروزی را دریافت میکرد، این اطلاعات را به صورت لحظهای در وبلاگ خود منتشر میکرد. با جمعآوری اطلاعات بیشتر، اوکولو متوجه اهمیت مستندسازی گزارشها و انتشار آنها برای مردم محلی شد. او در یک پست وبلاگی در آن زمان نوشت «برای اینکه روند آشتی در سطح محلی رخ دهد، ابتدا باید حقیقت ماجرا آشکار شود. ... آیا هیچ متخصص فنیای وجود دارد که مایل باشد با استفاده از Google Maps، محل وقوع خشونت و میزان آسیب و خسارتها را به صورت ترکیبی نشان دهد؟»
چند وبلاگنویس و توسعهدهنده نرمافزار دیگر، از جمله اریک هرسمَن، جولیانا روتیچ و دیوید کوبیا، به درخواست او پاسخ دادند. این تیم طی چند روز در اوایل سال ۲۰۰۸، یک پلتفرم آنلاین ساده را توسعه دادند که در آن هر کسی که شاهد یا قربانی یک حادثه خشونتآمیز بود، میتوانست آن را از طریق پیام کوتاه یا فرم آنلاین گزارش کند. سپس تیمی از داوطلبان گزارشها را تأیید میکردند (با مقایسه اطلاعات واقعی که خودشان مشاهده کرده بودند یا برقراری تماس با فرستندگان گزارش) و در نهایت، این حوادث را روی Google Map نمایش میدادند. در آن دوره کوتاه در مجموع بیش از ۴۰ هزار گزارش تهیه و اعتبار سنجی شد. این گروه، پلتفرم خود را Ushahidi نامیدند، به معنای «گواهی» یا شهادت.
در سال ۲۰۰۸، این تیم یک سازمان غیرانتفاعی به همین نام تأسیس کرد تا بر توسعه آتی پلتفرم نظارت کند. آنها نرمافزار خود را متنباز (Open Source) کردند و کد آن را به صورت آنلاین منتشر کردند تا کسانی که در آینده با بحران مواجه میشدند، بتوانند آن را با نیازهای خود تطبیق دهند. این پلتفرم به سرعت مورد استقبال قرار گرفت؛ طوری که یک سازمان خیریه حیات وحش کنیا از آن برای ردیابی مشاهدهی شیرها و فیلها استفاده کرد و سازمان خبری الجزیره نیز از آن برای ردیابی خشونتهای اسرائیل در جریان جنگ ۲۰۰۹ غزه استفاده کرد. در سال ۲۰۱۰، Ushahidi اولین محصول نرمافزاری خود با نام Crowdmap را رونمایی کرد. از آنجایی که Crowdmap روی یک سرور Cloud میزبانی میشد، نصب و استفاده از آن آسانتر بود و به رشد اجتماع آنلاین Ushahidi کمک کرد. در حال حاضر Ushahidi به یکی از محبوبترین پلتفرمهای «نقشهنگاری بحران» در جهان برای جمعآوری دادههای توزیع شده تبدیل شده است.
[1] Mwai Kibaki
[2] Raila Odinga
[3] Ory Okolloh
سازمان Ushahidi تیمی ۱1 نفره دارد. 5 نفر از کارکنان روی توسعه محصول کار میکنند، 7 نفر باقیمانده به کارهای عملی، جمعآوری کمکهای مالی و ارتباط با جامعه میپردازند. سازمان Ushahidi هم از طریق کمکهای بلاعوض و هم از طریق ارائه نرمافزار خود به عنوان سرویس، درآمد کسب میکند. سازمانهای غیرانتفاعی با بودجه عملیاتی سالانه کمتر از ۲۵۰ هزار دلار میتوانند برای یک طرح پایه رایگان درخواست دهند. این سازمان همچنین از طریق مدل سازمانی، پشتیبانی و سفارشیسازیهای مداوم نرمافزار خود را ارائه میدهد. قیمتها برای راهاندازی یک Ushahidi مجزا از ۱۵ هزار دلار شروع میشود.
Ushahidi از یک مدل ساده اما قدرتمند استفاده میکند که شامل سه مولفه اصلی است:
گردآوری داده: از طیف گستردهای از منابع برای جمعآوری دادهها، از جمله پیامهای متنی، ایمیل، گزارشهای آنلاین و حتی رسانههای اجتماعی استفاده میکند.
تأیید دادهها: از تیمی از داوطلبان برای تأیید دادههای جمعآوریشده استفاده میکند. این فرآیند شامل بررسی صحت دادهها، حذف موارد تکراری و رفع هرگونه مغایرت است.
نقشهسازی دادهها: از Google Maps برای نمایش دادههای تأییدشده استفاده میکند. این به کاربران اجازه میدهد تا به سرعت و به آسانی مکان و ماهیت حوادث و بحرانها یا سایر رویدادها را مشاهده کنند.
Ushahidi طیف گستردهای از مزایا را ارائه میدهد، از جمله:
دسترسی: برای هر کسی که به اینترنت دسترسی دارد قابل استفاده است، به این معنی که میتواند به عنوان ابزاری قدرتمند برای توانمندسازی جوامع در مکانهای دورافتاده عمل کند.
سرعت: میتواند دادهها را به سرعت و به طور کارآمد جمعآوری و تأیید کند، که آن را به ابزاری ایدهآل برای پاسخ به بحرانها تبدیل میکند.
دقت: از فرآیندی دقیق برای تأیید دادهها استفاده میکند، که به کاربران اطمینان میدهد که اطلاعاتی که میبینند قابل اعتماد است.
شفافیت: یک پلتفرم شفاف است، به این معنی که همه میتوانند ببینند دادهها چگونه جمعآوری، تأیید و نمایش داده میشوند.
Ushahidi تاکنون برای طیف گستردهای از اهداف استفاده شده است، از جمله:
ردیابی خشونتهای منطقهای: برای ردیابی خشونتهای سیاسی در کشورهای سراسر جهان، از جمله کنیا، مصر و فلسطین
نظارت بر بلایای طبیعی: برای نظارت بر بلایای طبیعی، از جمله زلزله، سیل و طوفان
ردیابی شیوع بیماریها: برای ردیابی شیوع بیماریها، از جمله ابولا و زیکا
نظارت بر انتخابات: برای نظارت بر انتخابات در کشورهای سراسر جهان، از جمله افغانستان، اندونزی و هند
Ushahidi یکی از برجستهترین نمونههای جمعآوری دادههای مکانی از طریق جمعسپاری برای ایجاد نقشه است -چیزی که برخی آن را «نقشهجمعی» نامیدهاند. اما سازمان Ushahidi فراتر از ایجاد یک پلتفرم برای جمعآوری و نمایش دادهها پیش رفته است. این سازمان به توسعه ابزارها و استراتژیهای جدید برای مهار هوش جمعی شبکه خود و گسترش جامعه نقشهبرداری بحران ادامه داده است. برای مثال، زمانی که اعضای تیم به دلیل قطع برق و اینترنت در مناطق کم برخوردار با مشکل برقراری ارتباط مواجه شدند، Ushahidi دستگاه BRCK را ایجاد کردند، یک دستگاه قابل حمل با باتری که به کاربران امکان اتصال به شبکه وایفای رایگان به نام Moja را میدهد. چند نفر از بنیانگذاران بعداً BRCK را به یک شرکت جداگانه تبدیل کردند که بر ارائه دسترسی به اینترنت در مناطق محروم آفریقا تمرکز دارد.
معرفی
