از هر سه بار تعامل یک شهروند مکزیکی با دولت، یک بار رشوه پرداخت میشود. هزینه واقعی چنین مشکلی فراتر از میلیاردها پزو (واحد پول مکزیک) اختلاسشده از مالیاتدهندگان است. این مشکل مانع از ارائه خدمات ضروری دولتی، به خطر انداختن امنیت عمومی و کاهش اعتماد مردم به دولت میشود. در یک نظرسنجی ملی، فساد به عنوان دومین مشکل مهم مکزیک پس از جرم و پیش از بیکاری شناخته شد. در چنین بستری بود که مرکز آزمایش و حکمرانی (GovLab) در سال 2017 برای شناسایی و اجرای رویکردهای نوآورانه در مبارزه با فساد، سلسلهکنفرانسهای آنلاین «مشارکت هوشمندانه جمعی علیه فساد»، را با همکاری «دبیرخانه کارکنان دولت» مکزیک و «بانک توسعه بینآمریکایی» برگزار کرد. موضوعات ششگانه این کنفرانسها عبارت بودند از: سنجش فساد و هزینههای آن، مقابله با فساد قضایی، تسهیل مشارکت شهروندان در فرآیند سیاستگذاری، تضمین حمایت و حفاظت از افشاگران، افزایش اثربخشی تعقیب و مجازات و ردیابی و تحلیل جریانهای مالی.
در سال ۲۰۱۶، چالش فساد منجر به یک روند اصلاحات حقوقی بیسابقه شد که توسط جامعه مدنی هدایت میشد. «نظام ملی ضد فساد[1]» برنامه اصلاحاتی بود که در آن زمان مصوب شد تا در سراسر دولت فدرال اجرا شود. چارچوب حقوقی جدید این برنامه - که مورد تایید افکار عمومی نیز بود- از جمله، یک دادگاه تخصصی برای جرایم فساد ایجاد میکند و تعهدات اخلاقی کارکنان دولت را گسترش داده و بهبود میبخشد. اگرچه «نظام ملی ضد فساد» مکزیک را به یک کشور پیشرو در جهان در زمینه دسترسی و قدرت قوانین ضد فساد تبدیل کرده، اما بخش عمدهای از مبارزه با فساد همچنان باقی است؛ زیرا اجرای صحیح این قانون توسط آژانسهای دولتی، قوه قضاییه و جامعه مدنی مهمترین عامل نتیجهبخشی آن است.
اجرای اصلاحاتی در این مقیاس و با پیچیدگی بالا نیازمند آن است که دولت به شیوههای کاملاً متفاوتی عمل نماید. کل برنامهها و فرآیندهای دولتی نیاز به بازسازی، اصلاح نهادها و تغییر رفتار و ذهنیتها در سطوح مختلف حکمرانی دارند. بیان این چالش، فرصتی را برای معرفی رویکردهای نوآورانه و بهبودیافته برای حکمرانی نوین به وجود میآورد. درواقع هدف از این ابتکار، استفاده از پویایی ایجادشده با تصویب «نظام ملی ضد فساد» برای فراتر رفتن از اصول حقوقی و اجرای شیوههای جدید است.
[1] Sistema Nacional Anticorrupción
در راستای نیاز به نوآوری و تحقق هدف مذکور، در این کنفرانسها به جای برگزاری جلسات حضوری با تعداد محدودی از افراد در یک مکان واحد، از اینترنت برای تسهیل مشارکت گستردهتر افراد در شناسایی، طراحی و تکرار ایدههای قابلاجرا توسط دولت استفاده شد. روشی که در این ابتکار به کار گرفته میشود، چابکی و تنوع «جمع سپاری» (به عنوان مدلی از نوآوری باز) را با «گزینش» متخصصان مرتبط و گرد هم آوردن آنها در قالبی طراحیشده برای دستیابی به نتایج مؤثر و قابلاجرا، ترکیب میکند. این شکل هدفمندتر از جمعسپاری، که به سرعت تقاضا برای تخصص را با عرضه آن مطابقت میدهد، همان چیزی است که این مرکز آن را «مشارکت هوشمندانه جمعی» مینامد.
این سومین باری بود که مرکز آزمایش و حکمرانی از مدل «مشارکت هوشمندانه جمعی» استفاده میکرد. در سال ۲۰۱۵، این مرکز به همین طریق به دولت اکوادور در کیتو جهت آماده شدن برای فوران کوه آتشفشانی کوتوپاکسی کمک کرد که منجر به توسعه و آزمایش یک پلتفرم جدید گزارشدهی شهروندان شد. همچنین با تمرکز بر ویروس زیکا[1] در همکاری با بانک توسعه بین آمریکایی و دولتهای آرژانتین، کلمبیا، پاناما و ریودوژانیرو پروژه مشترکی را اجرا کرده است.
این مدل دارای پنج مرحله است:
- تفکیک یک مشکل بزرگ به مجموعهای از چالشهای هستهای خاص که نیاز به رسیدگی دارند.
- انجام تحقیقات زمینهای در مورد هر چالش در همکاری با شرکای دولتی برای درک ریشهها و نحوه بروز آنها در هر زمینه.
- دعوت از کارشناسان برجسته برای رسیدگی به این چالشهای محوری از طریق فراخوان عمومی برای داوطلبان و انتخاب دستی لیست مهمانانی که بیشترین کمک را به دولتها در شناسایی راهحلهای عملی ارائه میدهند.
- برگزاری کنفرانسهای آنلاین برای هر چالش به منظور شناسایی رویکردهای نوآورانه بالقوه برای حل آنها.
- تکمیل کنفرانسهای آنلاین با تحقیق و تدوین نقشههای راه اجرایی دقیق برای امکانسنجی اجرای آموختههای کنفرانسها و کمک به شرکا برای عملی کردن سریع بهترین ایدهها.
تاکنون، ابتکار «مشارکت هوشمندانه جمعی علیه فساد» با همکاری دبیرخانه کارکنان دولت مکزیک و بانک توسعه بین آمریکایی[2] (IADB)، شش چالش کلیدی را که این ابتکار به رفع آنها کمک خواهد کرد، شناسایی و اولویتبندی کرده است. مرکز آزمایش و حکمرانی، در همکاری با کلینیک نوآوری در حکمرانی دانشگاه ییل، تحقیقاتی را در مورد هریک از این چالشها انجام داده و خلاصههای مشروحی از مشکلات را تدوین کرده است که مبنای برگزاری کنفرانسهای آنلاین قرار خواهد گرفت.
برای انجام این تحقیقات، کارگاهی با حضور حدود ۶۰ ذینفع کلیدی از جمله مقامات عالیرتبه دولتی، سازمانهای پیشرو جامعه مدنی، نمایندگان بخش خصوصی و دانشگاهیان و کارشناسان محلی در دفتر بانک توسعه بینآمریکایی در مکزیکوسیتی برگزار شد. در این کارگاه، شش چالش مورد بحث و بررسی قرار گرفت و مشخص شد. این کارگاه درک GovLab از مشکلات را مورد سنجش قرار داد و بازخوردهای بیشتری در مورد خلاصههای راهنما که هدایتکننده کنفرانسها خواهند بود، ارائه نمود.
[1] Zika Virus
[2] Inter-American Development Bank
معرفی
