معرفی
«فرماندار میپرسد»، پروژهای بود که توسط دولت ایالتی ریوگراند دو سول در برزیل در سالهای 2011 و 2012 شکل گرفت و بستری مشارکتی برای حل مسائل ترافیک و مرگومیر ناشی از تصادفات جادهای و مسائل حوزۀ بهداشت عمومی، فراهم آورد. این پروژه توانست مشارکت بالایی از مردم دریافت کند و در نهایت تعداد زیادی از طرحهای پیشنهادی برگزیده را به مرحلۀ اجرا برساند.
در تاریخ ۳۰ نوامبر ۲۰۱۲، تارسو جنرو، فرماندار ایالت ریو گرانده جنوبی برزیل، که یک ایالت جنوبی با ۱۱ میلیون نفر جمعیت است، با دهها مقام ایالتی، اصحاب رسانه و شهروندان عادی برای بحث در مورد راهحلهایی برای مشکل ایمنی ترافیک در ایالت دیدار کرد. این نشست تاریخی، نقطه اوج بزرگترین مشاوره دیجیتال در تاریخ برزیل بود که با عنوان «فرماندار میپرسد» شناخته میشود.
در همین راستا بود که دفتر کابینه دیجیتال[1] به منظور ترویج مشارکت شهروندان در فرآیند سیاستگذاری دولت توسط فرماندار در سال 2011 تاسیس شد. در طول دورهای یک ماهه، از شهروندان خواسته شد تا پیشنهادهایی برای کاهش نیمی از ۲۳۰۰ مورد مرگومیر ناشی از تصادفات در این ایالت تا سال ۲۰۲۰ ارائه دهند. با استفاده از پلتفرم آنلاین «همه ایدههای ما» (All Our Ideas)، و با رایگیری آنلاین یک لیست مرتبشده از پاسخها ایجاد شد و 100هزار نفر در طول یک ماه، بیش از 240 هزار رای آنلاین به ۲۰۰۰ پیشنهاد دادند تا به ایجاد سیاستهای مهم ایالتی کمک کنند.
[1] Gabinete Digital
پیشینه ایالت ریو گرانده جنوبی سابقهای غنی در ابتکارات نوآورانه مشارکت شهروندان دارد. پورتو آلگری، مرکز این ایالت، در سال ۱۹۸۹ میزبان اولین ابتکار بودجهریزی مشارکتی در جهان بود. برنامه مشابهی نیز برای بودجهریزی مشارکتی در سطح ایالتی بین سالهای ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۲ اجرا شد. فرماندار جنرو در سال ۲۰۱۱ «کابینه دیجیتال» را برای نهادینه کردن نسخه آنلاین برنامه بودجهریزی مشارکتی ایجاد و همچنین سه ابتکار جدید را راهاندازی کرد:
فرماندار میپرسد (Governor Asks): فضایی برای شهروندان برای ارائه پیشنهادات سیاستی در پاسخ به چالشی که توسط ایالت شناسایی شده است و رأی دادن به اینکه کدام پیشنهادات باید توسط دولت ایالتی در اولویت قرار گیرد.
فرماندار پاسخ میدهد (Governor Responds): پلتفرمی که در آن فرماندار به سوالات مطرح شده در جلسات «فرماندار میپرسد» پاسخ میداد. هر ماه، فرماندار در یک ویدیو به سؤالی که بیشترین آراء را به خود اختصاص داده بود، پاسخ میداد.
فرماندار گوش میدهد (Governor Listens): مجموعهای از جلسات استماع عمومی (پخش زنده آنلاین) که در آن فرماندار و شهروندان برای بحث در مورد موضوعات مهم برای عموم گرد هم میآمدند.
مشاوره تلفات جادهای، نقطه اوج مجموعهای از چنین تعاملات آنلاین با استفاده از وبسایت «همه ایدههای ما» بود. اولین دوره «فرماندار میپرسد» در سال ۲۰۱۱ اجرا شد و پیشنهاداتی برای بهبود مراقبتهای بهداشتی عمومی جمعآوری کرد. در این دوره بیش از ۱۳۰۰ پیشنهاد و ۱۲۲۰۰۰ رأی در مورد مراقبتهای بهداشتی عمومی در مدت ۳۰ روز جمعآوری شد. نویسندگان ۵۰ پیشنهادی که بیشترین آراء را به خود اختصاص دادند، برای بحث و بررسی بیشتر در مورد پیشنهادات با فرماندار جلساتی برگزار کردند.
دوره دوم «فرماندار میپرسد» در سال ۲۰۱۲ برگزار شد و بر ایمنی ترافیک تمرکز کرد. مطابق با برنامه اقدام جهانی سازمان ملل متحد برای ایمنی جادهای، این ایالت هدف خود را کاهش نیمی از تعداد تلفات جادهای تا سال ۲۰۲۰ تعیین کرد. نتیجه این بود که در طول تعامل تلفات جادهای، نه تنها مشارکت با دو برابر شدن به بیش از ۲۰۰۰ پیشنهاد سیاستی و بیش از ۲۴۰۰۰۰ رأی افزایش یافت، بلکه دولت جنرو ده پروژه اولویتدار را برای بررسی اجرایی انتخاب کرد. فرماندار جنرو با نویسندگان ۵۰ پیشنهادی که بیشترین آراء را کسب کرده بودند، دیدار کرد و سپس هر پیشنهاد را به کمیته یا آژانس مربوطه ایالتی ارجاع داد تا روی آن اقدام شود.
اولین دوره «فرماندار میپرسد» از ۹ نوامبر تا ۹ دسامبر ۲۰۱۱ برگزار شد. در طول مرحله اول فرآیند، کاربران پیشنهادهای سیاستی برای بهبود مراقبتهای بهداشتی عمومی را از طریق وبسایت دفتر کابینه دیجیتال ارسال کردند. از شهروندان خواسته شد تا بر اساس پنج موضوع، پیشنهاد ارائه دهند: بهداشت خانواده، مراقبت جامع، فوریتهای پزشکی، دسترسی به دارو و بهداشت در منطقه شما. دوره دوم در سال ۲۰۱۲ برگزار شد و پیشنهادات ایمنی ترافیک در پنج دسته طبقهبندی شدند: آموزش، ایمنی جاده، ارتباطات، قانونگذاری و سلامت. این دستهها با هدف همسو شدن با پنج اتاق موضوعی کمیته بسیج ایالتی برای ایمنی جادهای، نهادی که مسئول اجرای برنامه اقدام ایمنی جادهای ایالت است، انتخاب شدند.
در مرحله دوم «فرماندار میپرسد» کاربران با استفاده از پلتفرم رأیگیری «همه ایدههای ما» به پیشنهادهای سیاستی رأی دادند تا مشخص شود کدام ۱۰ پیشنهاد برای دولت ایالتی اولویتدار هستند. این پلتفرم منبع باز از رویکرد رأیگیری دوتایی[1] استفاده میکند؛ به این معنا که کاربران بارها با دو گزینه تصادفی روبهرو میشوند و از آنها خواسته میشود گزینهای را که ترجیح میدهند، انتخاب کنند.کاربران همچنین میتوانند انتخاب کنند که هیچکدام از گزینهها را ترجیح نمیدهند یا ایده جدیدی اضافه کنند. بنابراین، شرکتکنندگان به مجموعه پیشنهادهایی که قبلاً توسط ایالت یا شرکتکنندگان اضافه شدهاند، رأی میدهند. با ادغام این ایدههای جدید، نظرسنجی در حین رأیگیری با ترجیحات کاربران سازگارتر میشود.
سادگی رابط کاربری و سهولت کلیک کردن بین دو گزینه به جذب تعداد زیادی از مشارکتکنندگان کمک کرد. علاوه بر روش نظرسنجی ویکیگونه، مشارکت حضوری شهروندان نیز امکان پذیر بود. قابل ذکر است که کابینه دیجیتال ماشینهای ون رای گیری مجهز به تبلت، لپتاپ و اینترنت را برای جمع آوری پاسخهای نظرسنجی از سراسر ایالت راهاندازی کرد. این امر فرصت مشارکت را برای کسانی که در خانه به اینترنت دسترسی نداشتند، گسترش داد. در اولین دوره “فرماندار میپرسد”، ۲۰ هزار نفر در فعالیتهای حضوری (مانند جلسات با رهبران مراقبتهای بهداشتی عمومی) شرکت کردند، در حالی که ۱۰ هزار نفر از طریق ون رایگیری به وبسایت رایگیری دسترسی پیدا کردند. در دومین دور ابتکار “فرماندار میپرسد” از دو ون رای گیری استفاده شد که ۱۵۰۰ کیلومتر را طی کرده و از ۲۲ شهر بازدید کردند. همچنین ۱۵۰ مکان ثابت در سراسر ایالت، مانند مراکز آموزش رانندگی یا دفاتر سازمانهای دولتی وجود داشت که شرکتکنندگان میتوانستند برای رای دادن آنلاین به آنجا مراجعه کنند.
[1] Double Voting
بهکارگیری این روش در رسیدن به اهداف مشارکتی دولت برزیل، اثربخش بود. از دلایل اثرگذاری این روش میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
دسترسیپذیری تطبیقی: کابینه دیجیتال به جای اینکه افرادی را که دسترسی مطمئن به اینترنت ندارند، نادیده بگیرد، از طریق استفاده از ونهای رأیگیری، تلاش هماهنگی را برای مشارکت این گروه در ابتکار «فرماندار میپرسد» انجام داد. از آنجایی که این جمعیت بدون اینترنت ممکن بود در صورت انجام تبلیغات فقط از طریق رسانههای آنلاین یا سنتی کاملاً از این ابتکار بیاطلاع باشند، دسترسی حضوری برای کسب بیش از ۳۵۰ هزار رأی در دو دوره برنامه، کلیدی بود. همچنین، بهبودهایی در سال دوم روی نسخه موبایل و تبلت پلتفرم انجام شد تا رابط کاربری مناسبتری داشته باشد.
سیستم رایدهی با طراحی خوب: «فرماندار میپرسد» از پلتفرم «همه ایدههای ما» به خوبی استفاده کرد. یکی از مزایای اصلی این طراحی این است که شرکتکنندگان را ملزم میکند تا به طور مستقیم دو گزینه را مقایسه کنند، به جای اینکه به آنها اجازه دهد تا بتوانند چندین گزینه را به طور همزمان انتخاب کنند یا به یک اندازه به آن گزینهها رأی دهند. برخلاف یک نظرسنجی تکستونی که در آن تنها گروه کوچکی از رأیدهندگان میتوانند یک پیشنهاد واحد را به بالای لیست برسانند، مقایسههای دوبهدویی، این اطمینان را میدهد که پیشنهادهای بالای لیستنمایش دقیقتری از احساسات عمومی هستند.
حمایت عمومی: مشارکت مستقیم و حمایت فرماندار برای جلب مشارکت در این ابتکار بسیار مهم بود. قابلتوجهترین آن، فرصت دیدار با فرماندار در مقابل رسانهها بود که اعتماد و انگیزه مناسبی را در شهروندان ایجاد کرد تا به مشارکت و ارائه پیشنهادات مرتبط و متقاعدکننده بپردازند. تعهد راسخ فرماندار به این برنامه، حتی در پی مخالفتهایی که از درون و بیرون دولت با آن برنامه وجود داشت، مشروعیت بیشتری به آن بخشید.